Natuurwijn is de laatste jaren steeds vaker te zien in wijnwinkels, op menukaarten en in gesprekken over duurzaam leven. Maar wat maakt een wijn eigenlijk “natuurlijk”? Het antwoord is minder eenvoudig dan het klinkt. Er zijn namelijk geen wettelijke regels die precies vastleggen wat deze benaming betekent. Dat maakt het onderwerp tegelijk interessant en een beetje verwarrend.
Zo min mogelijk ingrijpen, zo veel mogelijk smaak
Bij het maken van deze wijn staat één principe centraal: zo weinig mogelijk ingrijpen. Dat begint al in de wijngaard, waar telers werken zonder synthetische pesticiden of kunstmest. De druiven groeien op eigen kracht, ondersteund door de gezondheid van de bodem. In de kelder gaat die aanpak verder. De druiven worden geperst en het sap gist op eigen wilde gisten, die van nature op de schil van de druif zitten. Er worden geen cultuurreinen of smaakstoffen toegevoegd. Het resultaat is een wijn die sterk afhangt van het jaar, de grond en de wijnmaker. Dat maakt elke fles een beetje uniek.
Het verschil met biologische en biodynamische wijn
Veel mensen gebruiken de termen biologisch, biodynamisch en natuurwijn door elkaar, maar ze betekenen niet hetzelfde. Biologische wijn komt van druiven die zijn geteeld zonder synthetische bestrijdingsmiddelen, maar bij de productie in de kelder mogen nog allerlei toevoegingen worden gebruikt, zoals suiker, zuren of extra gisten. Biodynamische wijn gaat nog een stap verder in de wijngaard: de teler werkt volgens de maancyclus en ziet het land als een volledig ecosysteem. Wijn gemaakt op de meest pure manier combineert elementen van beide benaderingen, maar legt de nadruk vooral op wat er in de kelder gebeurt of liever gezegd, wat er níet gebeurt. Zo weinig mogelijk toevoegen is de kern.
Sulfieten en de discussie over houdbaarheid
Een van de meest besproken punten rond puur gefermenteerde wijn is het gebruik van sulfieten. Sulfieten zijn stoffen die wijn beschermen tegen oxidatie en bacteriën. Bij conventionele wijn wordt dit middel vrijwel altijd toegevoegd. Bij de meer ambachtelijke varianten wordt dat bewust achterwege gelaten of tot een absoluut minimum beperkt. Dat heeft gevolgen voor de houdbaarheid en voor de smaak. Wijn zonder of met weinig sulfieten is gevoeliger voor temperatuurwisselingen tijdens transport en opslag. Sommige mensen zeggen minder last te hebben van hoofdpijn na het drinken van wijn met weinig sulfieten, al is wetenschappelijk bewijs daarvoor beperkt. Wat wel klopt, is dat sulfieten bij gevoelige mensen een reactie kunnen veroorzaken.
Troebel, zuur of juist verrassend lekker
Wie voor het eerst een glas puur geproduceerde wijn inschenkt, kan verrast zijn door het uiterlijk. Veel van deze wijnen zijn troebel of hebben een oranje kleur. Dat komt doordat ze niet gefilterd zijn en soms lang op de druivenschillen hebben gelegen. Die schuivende grens met conventionele wijn zorgt voor een breed palet aan smaken: van fris en fruitig tot zurig, funky of zelfs licht bruisend. Niet iedereen vindt die smaak meteen prettig. Toch groeit de groep mensen die bewust kiest voor wijn gemaakt met minimale inmenging, mede vanuit een bredere interesse in eerlijk voedsel en ambachtelijke productie. De wijn past in een trend waarbij meer mensen willen weten hoe hun eten en drinken tot stand is gekomen.
Veelgestelde vragen
Is natuurwijn altijd biologisch?
Niet altijd. Veel wijnmakers die op een ambachtelijke manier te werk gaan, telen hun druiven wel biologisch of biodynamisch, maar dat hoeft niet. Er bestaat geen officieel keurmerk of certificering voor deze categorie wijn, waardoor de benaming breed wordt gebruikt.
Waarom smaakt deze wijn soms zuur of funky?
Wijn die gemaakt is zonder toevoegingen of correcties kan een sterkere smaak hebben dan conventionele wijn. Wilde gisten en het ontbreken van filterstappen zorgen voor onverwachte smaken. Dat wordt door liefhebbers juist gezien als een pluspunt, maar het is niet voor iedereen even toegankelijk.
Hoe bewaar je wijn zonder of met weinig sulfieten het best?
Wijn met weinig sulfieten is gevoeliger voor warmte en licht. Bewaar zulke flessen bij een constante, koele temperatuur, bij voorkeur tussen de 12 en 14 graden. Drink ze ook niet te lang na aankoop, want de houdbaarheid is korter dan bij conventionele wijn.
Kun je aan het etiket zien of een wijn op deze manier is gemaakt?
Dat is lastig. Er bestaat geen wettelijk beschermd label voor puur geproduceerde wijn. Sommige wijnmakers vermelden het op het etiket, anderen niet. Een betrouwbare wijnwinkel of gespecialiseerde importeur kan je meer vertellen over hoe een specifieke fles is gemaakt.
