Zelf wijn maken van druiven uit de tuin is heel goed mogelijk, ook zonder professionele apparatuur. Je hebt een paar basisbenodigdheden nodig, wat geduld en een gezonde oogst van je druivenplanten. Hieronder vind je een praktisch stappenplan dat je direct kunt volgen.
Wijn maken van eigen druiven kost wat tijd, maar het proces zelf is niet ingewikkeld. Van oogst tot fles duurt het gemiddeld enkele weken tot een paar maanden, afhankelijk van hoe lang je de wijn laat rijpen.
Dit heb je nodig om zelf wijn te maken van druiven uit de tuin
Voordat je begint, zorg je dat je alles bij de hand hebt. Je hoeft geen duur materiaal aan te schaffen; de meeste spullen zijn gewoon te koop bij een brouw- of wijnmaakwinkel of online.
- Druiven uit eigen tuin (zo rijp mogelijk)
- Een grote emmer of vergistingsvat (food-grade, dus geschikt voor levensmiddelen)
- Glazen stolpen of jerrycans met watersloten (ook wel gistingsstoppen of airlock genoemd)
- Vitrage, filterdoek of passeerdoek voor het zeven
- Voedingszout voor gist (gistvoeding)
- Wijnmakergist (droge of vloeibare gist, speciaal voor wijn)
- Schone flessen met kurken of dopjes voor het afvullen
- Eventueel een refractometer of mostometer om het suikergehalte te meten
Schoonheid zit hier in de eenvoud: een waterslot is onmisbaar. Dit slotje laat koolzuurgas ontsnappen tijdens de gisting, maar houdt zuurstof en bacteriën buiten. Zonder waterslot loop je het risico dat je wijn verzuurt of bedorven raakt.
Zelf wijn maken van druiven uit de tuin: het stappenplan
Volg de stappen hieronder op volgorde. Sla geen stap over, want elke fase heeft een duidelijke reden.
Stap 1: Druiven oogsten en selecteren
Pluk de druiven op het moment dat ze volledig rijp zijn. Proef ze: ze moeten zoet smaken en iets zachter aanvoelen. Verwijder onrijpe, beschimmelde of beschadigde druiven. Die geven een bittere of zure smaak aan je eindproduct.
Stap 2: Druiven wassen en pletten
Was de druiven goed af onder koud water. Haal de druiven van de steeltjes en plet ze vervolgens. Dat kan met je handen, een aardappelstamper of een eenvoudige druivenpers. Het doel is dat het sap vrijkomt samen met de schillen. De schillen geven kleur en smaak mee, zeker bij rode wijn.
Stap 3: Gist toevoegen
Doe de geplete druiven (most genaamd) in je vergistingsvat. Voeg wijnmakergist toe volgens de verpakking, samen met een kleine hoeveelheid gistvoeding (voedingszout). Gist zet de suikers in de druiven om in alcohol. Gebruik altijd wijnmakergist in plaats van broodgist: broodgist geeft een ongewenste smaak en werkt minder goed bij hogere alcoholpercentages.
Stap 4: Eerste gisting (5 tot 7 dagen)
Dek het vat losjes af, zodat koolzuurgas kan ontsnappen maar er geen vuil in valt. Roer de most dagelijks door, zodat de schillen die bovenop komen (de “hoed”) ondergezet worden. Na 5 tot 7 dagen is de eerste, heftige gisting klaar. Je ziet dit aan het gebrek aan belletjes en het stilgevallen schuim.
Stap 5: Persen en zeven
Giet de most door een filterdoek of passeerdoek. Druk de schillen goed uit zodat je zoveel mogelijk sap opvangt. Wat overblijft heet druivenmoer en gooi je weg. Het heldere sap vang je op in een schone gistingsfles of glazen stolp.
Stap 6: Tweede gisting met waterslot (2 tot 4 weken)
Sluit de fles af met een waterslot. De tweede, rustige gisting duurt twee tot vier weken. Zet de fles op een donkere plek met een stabiele temperatuur, bij voorkeur tussen de 15 en 20 graden Celsius. Te warm vergist de wijn te snel en verliest hij smaak; te koud stopt de gisting voortijdig.
Stap 7: Afvullen en laten rijpen
Als het waterslot niet meer borelt en de wijn helder begint te worden, is het tijd om af te vullen. Gebruik schone, ontsmet flessen. Laat de wijn minstens een paar weken op fles rijpen voor je hem drinkt. Hoe langer je wacht, hoe ronder de smaak wordt. Een jaar rijpen maakt voor de meeste huisgemaakte wijnen al een groot verschil.
Veelgemaakte fouten bij het zelf wijn maken van druiven
De grootste valkuil is onvoldoende hygiëne. Alle materialen die in aanraking komen met de most moeten grondig schoongemaakt en ontsmet zijn. Gebruik hiervoor natriumpyrosulfiet (campden tablets) of koop een kant-en-klaar desinfectiemiddel bij een brouwwinkel. Eén vuil vat of fles kan de hele batch bederven.
Een tweede veelgemaakte fout is druiven oogsten die nog niet rijp genoeg zijn. Onrijpe druiven bevatten te weinig suiker en te veel zuur. Het resultaat is een wijn die wrang smaakt en laag in alcohol is. Meet het suikergehalte met een mostmeter (ook wel refractometer) als je wilt weten of de druiven klaar zijn. Een mostwaarde van minimaal 65 tot 75 °Oe (Öchsle) is een goed uitgangspunt voor witte wijn; voor rode wijn mag dat iets hoger liggen.
Tot slot: gebruik nooit metalen vaten of bestek dat kan oxideren. Roestvrij staal of food-grade plastic is prima; gewoon staal of aluminium reageert met het zuur in de most en geeft een onaangename smaak.
Welke druivenrassen uit de tuin werken het best?
Niet elke druif die in een Nederlandse tuin groeit, is geschikt voor wijn met een goede smaak. Zogenaamde PIWI-rassen (pilzwiderstandsfähige) zijn speciaal veredeld voor het Nederlandse klimaat en zijn bovendien schimmelresistenter. Bekende wijnrassen die goed groeien in een Nederlandse tuin zijn Solaris, Cabernet Blanc, Regent en Rondo. Deze geven een hoger suikergehalte dan gewone tafeldruiven en leveren daardoor een aanmerkelijk smakelijkere wijn op. Tafeldruiven zoals de blauwe of witte Muscat kun je ook gebruiken, maar verwacht dan een lichtere, minder complexe wijn.
Van één volwassen druivenplant oogst je gemiddeld 5 tot 15 kilo druiven, afhankelijk van het ras en het groeiseizoen. Uit 10 kilo druiven maak je ruwweg 6 tot 7 liter wijn. Dat is genoeg voor ongeveer 8 tot 9 flessen van 75 cl.
Wijn maken van eigen druiven vraagt om wat oefening. De eerste batch is zelden perfect, maar leert je precies waar je de volgende keer op kunt letten. Met een goede oogst, schoon materiaal en het juiste gistingsproces maak je al snel een wijn waar je trots op kunt zijn.
